اصول اخلاقی پژوهشنامه حقوق اسلامی در امر انتشار، بر پایه دستورالعملهای کمیته اخلاق نشر (COPE) بنا نهاده شده و از قانون پیشگیری و مقابله با تقلّب در تهیه آثار علمی و آییننامه اجرایی این قانون پیروی مینماید. از مخاطبان، نویسندگان، داوران، و هیأت محترم تحریریه انتظار میرود که در تعامل با این نشریه، به اصول اخلاقی انتشار پایبند باشند. نویسندگان باید اطمینان حاصل کنند که مقاله ارسالی آنها اصیل بوده و پیش از این به هیچ زبانی در جای دیگری منتشر نشده باشد و نیز منطبق با قواعد مربوط به کپیرایت باشد. در ضمن، هر نوع سرقت ادبی، جعل، تحریف دادهها و هرگونه رفتار غیرحرفهای به عنوان رفتار غیر اخلاقی در امر نشر تلقی شده و غیر قابل قبول است.
دریافت دستورالعملهای COPE
- ناشر باید اطمینان حاصل کند که تصمیمات تحریریه در مورد مقالات ارسالی، نهایی بوده و صرفاً بر اساس قضاوت حرفهای، بدون تأثیرپذیری از هرگونه منافع تجاری و اقتصادی اتخاذ میشود. علاوه بر این، ناشر مسئول نظارت بر رعایت اصول اخلاقی توسط سردبیر، اعضای هیئت تحریریه، داوران، نویسندگان و مخاطبان است.
- ناشر همیشه آماده است تا در صورت لزوم، اصلاحات، توضیحات مهم و نیز اعلامیههای سلب اعتبار مقالات را منتشر کند.
- مدیرمسئول نشریه بهعنوان نماینده اجرایی ناشر در انجام این وظایف عمل خواهد کرد. به منظور حفظ دقیق استقلال تحریریه، نماینده ناشر هیچگونه دخالتی در تصمیمگیریهای تحریریه نخواهد داشت. به همین ترتیب، ویراستاران زبانی نیز نقشی در فرایند تصمیمگیری تحریریه ندارند. مسئولیت نهایی پذیرش یا رد تمام مقالات ارسالی، منحصراً بر عهده سردبیر است.
| مسئولیتهای اعضای هیأت تحریریه |
- سردبیر اختیار کامل برای رد یا پذیرش یک مقاله را داراست. اعضای هیئت تحریریه باید محرمانگی مقالات تحت داوری را رعایت کرده و ناشناس ماندن داوران را تا زمان انتشار حفظ کنند. علاوه بر این، هیئت تحریریه مسئول افشاء و تلاش برای پرهیز از هرگونه تضاد منافع است. آنها باید آماده باشند تا مسائل مربوط به سرقت ادبی و دادههای جعلی را بررسی کرده و در صورت نیاز، اصلاحات، توضیحات، سلب اعتبارها و پوزشنامهها را منتشر کنند.
- کادر تحریریه نیز موظف است محرمانگی محتوای مقالات ارسالی را تا زمان انتشار تضمین کند. تصمیم نهایی در پذیرش مقالات منحصراً بر عهده سردبیر است که بر اساس نظرات داوران و اعضای هیئت تحریریه اتخاذ میشود. در راستای سیاست داوری دوسوناشناس، ناشناسی دوسویه داوران و نویسندگان باید محفوظ بماند. عوامل تحریریه نباید اطلاعات و محتوای مقالات را در اختیار شخصی جز نویسنده مسئول، داوران و در صورت لزوم، سایر عوامل اجرایی تحریریه قرار دهند.
- معاون سردبیر به عنوان رابط میان سردبیر و هیئت تحریریه عمل میکند. اگرچه ایشان میتواند در نظارت بر جریان داوری همتا همکاری کرده و بر اساس گزارشهای داوران توصیههایی را ارائه دهد، اما معاون سردبیر نیز مانند هر دبیر دیگر، اختیار اتخاذ تصمیم نهایی تحریریه را ندارد. مسئولیت نهایی پذیرش یا رد هر مقاله منحصراً بر عهده سردبیر است.
- مدیر نشریه بر فرآیندهای اجرایی و اداری نشریه نظارت دارد. وظایف وی شامل مدیریت ارجاع مقالات در سامانه نشریه، هماهنگی جلسات کادر تحریریه و تسهیل ارتباطات با پایگاههای نمایهسازی است. مدیر اجرایی نقشی صرفاً اداری داشته و مطلقاً در ارزیابی علمی مقالات یا تصمیمگیریهای تحریریه دخالتی ندارد. او همانند سایر عوامل تحریریه، به رعایت دقیق محرمانگی تمامی آثار واصله متعهد است.
دریافت دستورالعمل COPE
-
داوران باید در تمام جنبهها محرمانگی اطلاعات مقالات را رعایت کنند. فرآیند داوری باید به صورت ناشناس انجام شود.
-
از داوران محترم استدعا میشود که مقالات را بهموقع ارزیابی کنند و به سردبیر در تصمیمگیری در مورد پذیرش یا رد مقاله یاری رسانند. پیشنهادات داوران درباره مقالات ارسال شده باید از طریق فرمهای داوری در پرتابل داوران و در بخش توضیحات مربوط به نویسنده و سردبیر نگارش شود.
- داوران باید از ارزیابی مقالاتی که در آنها تضاد منافع دارند خودداری کنند و باید هرگونه تضاد منافع احتمالی را به محض شناسایی گزارش دهند. ارزیابی آنها در مورد کیفیت و محتوای مقالات باید بر اساس نظرات حرفهای و بیطرفانه باشد.
دریافت دستورالعمل COPE
- یک شخص هنگامی بهعنوان نویسنده و مشارکتکننده واقعی در یک اثر پژوهشی شناخته میشود که واجد شرایط زیر باشد:
-
- نویسنده در ایدهپردازی و طراحی پژوهش، گردآوری دادهها، یا تحلیل و تفسیر آنها نقش داشته باشد.
- نویسنده در نگارش پیشنویس مقاله یا بازنگری آن از حیث محتوای فکری مشارکت داشته باشد.
- نویسنده تأیید نهایی نسخه آماده انتشار را اعلام کرده باشد. هر مشارکتکننده باید به اندازه کافی در کار سهیم بوده باشد تا بتواند مسئولیت عمومی بخشهای مربوط به خود از محتوا را عهدهدار باشد.
- نویسنده مسئول، وظیفه برقراری ارتباط با نشریه و اطمینان از اینکه همه نویسندگان نسخه نهایی را دیده و تأیید کردهاند را بر عهده دارد. با این همه، تمامی نویسندگان دارای مسئولیت جمعی و مشترک در قبال سلامت علمی، اصالت و محتوای اثر هستند.
دریافت دستورالعمل COPE
| بیانیه بکارگیری هوش مصنوعی |
- هوش مصنوعی مولد، میتواند ابزار کمکی مفیدی برای پژوهشگران باشد و به تسریع و تسهیل فرایندهای پژوهشی کمک کند. در عین حال، استفاده از آن باید با شفافیت، مسئولیتپذیری و رعایت اخلاق علمی همراه باشد. استفاده ناصحیح از این ابزارها میتواند منجر به اشکالاتی همانند سرقت ادبی، انتشار اطلاعات نادرست یا نقض حقوق مالکیت فکری شود.
- سیاست پژوهشنامه حقوق اسلامی در خصوص بهکارگیری انواع مدلهای زبانی بزرگ (LLMs) و هوش مصنوعی مولد (GenAI)، کاملاً منطبق با اصول کمیته اخلاق نشر (COPE) و دستورالعمل استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در پژوهش مصوب 1404/06/29 شورای علمی بنیاد ملی علم ایران میباشد؛ ضروری است نویسندگان، داوران و دبیران نشریه بر این سیاستها واقف بوده و آن را مراعی دارند. بر این اساس:
- عدم اعطای حق نویسندگی به هوش مصنوعی: ابزارهای هوش مصنوعی به دلیل عدم توانایی در پذیرش مسئولیت حقوقی و علمی، تحت هیچ شرایطی صلاحیت احراز عنوان «نویسنده» را ندارند.
- مسئولیت کامل پژوهشگران و لزوم شفافیت: مسئولیت نهایی صحت، اصالت و تبعات علمی کلیه مطالب تولیدشده با کمک هوش مصنوعی کاملاً بر عهده نویسندگان است و هرگونه بهرهگیری از این ابزارها باید به روشنی و با ذکر جزئیات در مقاله تصریح و افشا گردد.
- حفظ محرمانگی توسط داوران و دبیران: بارگذاری متن کامل مقالات واصله یا پروپوزالها در سامانههای هوش مصنوعی آنلاین توسط ارزیابان، داوران و کادر تحریریه، به دلیل نقض تعهدات محرمانگی، اکیداً ممنوع است.
| اصول شفافیت در فرایند انتشار |
- طراحی مطالعه و تأییدیه اخلاقی: پژوهش علمی باید دارای توجیه منطقی، برنامهریزی دقیق، طراحی مناسب و تأییدیه اخلاقی باشد. انجام پژوهش با استانداردهای پایینتر ممکن است به عنوان سوءرفتار تلقی شود. نویسندگان، مسئولیت کل محتوای علمی مقاله، از جمله صحت اطلاعات کتابشناختی و مراجع را بر عهده دارند.
- تحلیل دادهها: دادهها باید به شیوه علمی و صحیح تحلیل شوند. در حالی که تحلیل نامناسب لزوماً سوءرفتار به شمار نمیرود، اما جعل یا تحریف و دستکاری دادهها کاملاً غیرقابل قبول و تخلف آشکار است.
- دسترسی به دادهها: بیانیه دسترسی به دادهها در مقاله باید نحوه دسترسی خوانندگان به دادههای پشتیبان یافتههای پژوهش را مشخص کند و در صورت عدم امکان انتشار دادهها، دلایل آن به وضوح بیان شود. در صورت امکان، دادهها ترجیحاً باید در مخازن عمومی بارگذاری شوند یا توسط نویسنده مسئول در صورت درخواستِ معقول در دسترس قرار گیرند.
- مطالعات انسانی و حیوانی: مقالاتی که متضمن پژوهشهای تجربی بر روی نمونههای انسانی هستند، باید شامل بیانیه رضایت آگاهانه اخذشده از آزمودنیها یا سرپرست قانونی آنها باشند. اخذ تأییدیه از کمیته اخلاق سازمانی ذیربط برای تمامی مطالعات مرتبط با انسان یا حیوان الزامی است.
- تضاد منافع: تضاد منافع همواره آشکار نبوده و میتواند بر قضاوت نویسندگان، داوران و دبیران تأثیر بگذارد. شرایطی که در صورت افشا پس از انتشار موجب سلب اعتماد مخاطبان شود، اعم از منافع شخصی، تجاری، سیاسی، دانشگاهی یا مالی، باید از پیش به روشنی اعلام و افشا گردد.
- داوری همتا: این نشریه از روش داوری دوسوناشناس بهره میبرد که در آن هویت نویسندگان و داوران در تمام مراحل مخفی میماند. نویسندگان موظفند فایل مقالات خود را به گونهای آماده کنند که هویت آنها مشخص نباشد. آنها حق دارند رد صلاحیت داوران خاصی را به دلیل تضاد منافع احتمالی تقاضا کنند. تصمیمگیری نهایی در خصوص پذیرش، بازنگری یا رد مقالات، منحصراً بر عهده سردبیر است که بر اساس ارزیابیهای داوران و تحریریه اتخاذ میشود. خطمشیها و فرآیند داوری به طور شفاف در وبسایت مجله تشریح شده است.
- تنوع، برابری و شمول: نشریه به اصول تنوع، برابری و شمول متعهد است. تصمیمات تحریریه صرفاً بر اساس شایستگی علمی، اصالت و انطباق اثر با اهداف نشریه اتخاذ شده و فارغ از نژاد، جنسیت، ملیت، مذهب، گرایشهای سیاسی یا وابستگیهای نهادی نویسندگان صورت میپذیرد.
| اصول آرشیو و بایگانیسازی |
- نسخه اولیه مقاله (نسخه ارسالشده به نشریه): کمیته اخلاق در انتشار (COPE) نسخه پیشچاپ (Pre-Print) را اثری علمی تعریف میکند که پیش از آغاز یا همزمان با فرآیند داوری همتا، توسط نویسنده(گان) در بسترهای دسترسی آزاد بارگذاری میشود. انتشار آن، به هیچ عنوان انتشار مکرر (همپوشان) تلقی نشده و تأثیری در تصمیم سردبیر در خصوص پذیرش مقاله در نشریه پژوهشنامه حقوق اسلامی نخواهد داشت. این نسخه میتواند در مخزن دانشگاهی/سازمانی و صفحه پروفایل نویسنده در وبگاه نشریه بازنشر شود؛ برای انتشار این نسخه هیچگونه محدودیت زمانی یا دوره وقفه (Embargo) وجود ندارد.
- نسخه داوریشده (نسخه پذیرششده): این نسخه از مقاله (که پیش از صفحهآرایی نهایی، تحت عنوان «Pre-Proof» در وبگاه نشریه نمایش داده میشود) میتواند از طریق مخازن دانشگاهی و سازمانی و صفحه کاربری نویسنده در وبگاه مجله بازنشر شود؛ برای انتشار این نسخه نیز هیچگونه وقفه زمانی (Embargo) اعمال نمیشود.
- نسخه نهایی PDF ناشر (نسخه منتشرشده): این نسخه از مقاله علاوه بر آرشیو دائمی در وبگاه پژوهشنامه حقوق اسلامی، میتواند در پایگاههای علمی، وبسایتهای شخصی و مخازن نهادی منتشر و بایگانی گردد. پس از انتشار نسخه نهایی، مسئولیت درج پیوند شناسه دیجیتال (DOI) مقاله در تمامی رکوردهای علمی پیشین نویسنده (از جمله نسخههای اولیه و پذیرششده)، بر عهده نویسنده است.
| سیاست حفظ و نگهداری دیجیتال |
- پژوهشنامه حقوق اسلامی متعهد به حفظ و نگهداری بلندمدت محتوای دیجیتال خود است. اگرچه کلیه شمارهها و مقالات تماممتن منتشرشده در پایگاههای داده بینالمللی نظیر HeinOnline و J-Gate نمایهسازی و بایگانی میشوند، اما نشریه علاوه بر این، نسخه تماممتن تمامی مقالات منتشرشده را در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران واسپاری و آرشیو مینماید. به منظور اطمینان از اینکه تمامی مقالات علمی منتشرشده همواره در دسترس بوده و برای نسلهای آینده حفظ شوند، این تمهیدات جامع - در کنار پایگاه آرشیوی کتابخانه ملی - تضمینکننده دسترسی عمومی و همیشگی به محتوای منتشرشده در شرایط ناخواستهای همچون توقف انتشار نشریه یا از دسترس خارج شدن وبگاه آن خواهد بود.
- به تمامی آثار منتشرشده در این نشریه، شناسه دیجیتال اسناد (DOI) از طریق پایگاه بینالمللی Crossref اختصاص مییابد تا بازیابی دائمی و استنادپذیری شناسههای مقاله تضمین شود. چنانچه انتشار نشریه متوقف گردد یا وبگاه با اختلال یا قطعی طولانیمدت مواجه شود، سیاستها و نسخههای پشتیبان فنی به گونهای تنظیم شدهاند تا اطمینان حاصل شود که تمامی مقالات پیشین در مخازن صیانت دیجیتال بینالمللی به صورت امن آرشیو شده و با دسترسی آزاد در اختیار جامعه علمی باقی خواهند ماند.
- با پایبندی به بالاترین استانداردهای محرمانگی برای نویسندگان، تمامی مقالات واصله محرمانه تلقی میشوند. نویسندگان با ارسال مقالات خود، حاصل تلاشهای علمی و خلاقانه خویش را که تأثیری مستقیم بر اعتبار و جایگاه دانشگاهی آنان دارد، به سردبیر و کادر تحریریه میسپارند. از این رو، افشای هرگونه اطلاعات خصوصی در طول فرآیند ارزیابی میتواند نقض حقوق مؤلفان به شمار آید.
- سردبیر و عوامل تحریریه موظفند حقوق محرمانگی داوران را نیز محترم شمارند. اصل رازداری و محرمانگی تنها در صورت بروز ظنِ مستند به تقلب یا رفتارهای متقلبانه علمی قابل نقض است؛ در غیر این صورت باید با دقت تمام حفظ گردد. عوامل نشریه مجاز نیستند اطلاعات مربوط به مقالات ارسالی (از جمله وصول، محتوا، وضعیت داوری، نقدهای داوران یا تصمیم نهایی) را برای شخصی غیر از نویسندگان و داوران مربوطه افشا کنند.
- پیش از انتشار، داوران و کادر تحریریه موظفند با خودداری از هرگونه نقد و اظهارنظر علنی یا استفاده غیرمجاز از دستاوردهای مقاله، حقوق نویسندگان را رعایت نمایند. داوران تنها با اخذ مجوز صریح از سردبیر مجاز به مشورت درباره مقاله با دیگران خواهند بود و باید از تهیه و نگهداری نسخههای شخصی از مقاله احتراز اکید کنند.
- تمامی مقالات واصله (اعم از پذیرفتهشده یا ردشده) به همراه سوابق داوری آنها، به عنوان اسناد محرمانه و بر اساس سیاستهای استاندارد نگهداری دادهها، در سامانه مدیریت نشریه به صورت امن بایگانی و نگهداری میشوند. علاوه بر این، انتشار یا افشای نظرات داوران بدون کسب رضایت صریح و همزمان نویسنده، سردبیر و داور به هیچ روی مجاز نیست.
| سلب اعتبار از مقاله و یا انتشار مقاله اصلاحی |
- به منظور حفظ سلامت و امانتداری سوابق علمی، ممکن است در موارد مقتضی برای مقالات منتشرشده، اصلاحیه یا اعلامیه سلب اعتبار صادر شود. همسو با هنجارهای پذیرفتهشده در جامعه علمی بینالمللی، اصلاح یا سلب اعتبار از مقالات صرفاً از طریق انتشار رسمی یک اطلاعیه اصلاحی از سوی نشریه (Erratum)، اصلاحیه به درخواست نویسنده (Corrigendum) یا اعلامیه سلب اعتبار (Retraction notice) صورت میپذیرد؛ بدون آنکه در محتوای فایل مقاله اولیه تغییری داده شود، مگر افزودن پیوندی آشکار به اطلاعیه مربوطه. نسخه اصلی مقاله همچنان با دسترسی آزاد برای عموم در وبگاه باقی خواهد ماند تا مرجعیت تاریخی آن مخدوش نگردد؛ مگر در موارد کاملاً استثنایی که محتوا مستوجب نقض آشکار حقوق قانونی دیگران یا افترا باشد که در این صورت از دسترس خارج خواهد شد.
- درخواست نویسندگان برای اصلاحات جزئی در مقالات منتشرشده باید رسماً از طریق اصلاحیه رسمی پیوندخورده به مقاله منتشر شود (نه صرفاً درج پیامهای غیررسمی در سامانه) تا ثبت دقیق سوابق علمی و استنادپذیری آن تضمین گردد. این اقدام منوط به آن است که اصلاحات درخواستی، ارکان اصلی نتایج یا استدلالها و نتیجهگیری پژوهش را دستخوش تغییر اساسی نسازد.
-
- انتشار اصلاحیه (Corrections): چنانچه تغییرات اعمالشده بر تفسیر و معنای بخشهایی از مقاله مؤثر باشد اما اعتبار کلی اثر را ساقط نکند، با نظر و صلاحدید سردبیر، اطلاعیه اصلاحی رسمی منتشر، نمایهسازی و به اصل مقاله پیوند داده میشود. هرگونه تغییر در مشخصات یا ترتیب نویسندگان پس از انتشار مقاله نیز منحصراً از طریق همین فرآیند اصلاحیه رسمی و با رعایت دقیق رهنمودهای COPE مدیریت خواهد شد.
- سلب اعتبار از مقاله (Retractions): در موارد نادری که سلامت و اصالت علمی مقاله به طور جدی مخدوش شده باشد، ممکن است سلب اعتبار از مقاله منتشرشده ضرورت یابد. در چنین مواردی نشریه ملزم به پایبندی کامل به دستورالعملهای سلب اعتبار COPE است. مقالات سلب اعتبار شده با درج نشان دائمی (Retracted) مشخص گردیده، در پایگاهها نمایهسازی میشوند و به مقاله اولیه عطف داده خواهند شد.
- نشریه از مباحثات علمی سازنده و نقدهای عالمانه پس از انتشار استقبال مینماید. پژوهشگران و خوانندگانی که قصد دارند یافتههای یک مقاله منتشرشده را نقد نموده، به چالش کشیده یا بسط دهند، میتوانند یادداشت رسمی در قالب «نامه به سردبیر» ارسال نمایند؛ این موارد نیز مشمول بررسی تحریریه و در صورت لزوم فرآیند داوری همتا خواهند بود.
| سیاست برخورد با جعل و تحریف دادهها |
- این نشریه سیاست قاطعی مبنی بر «عدم تساهل» در قبال هرگونه سوءرفتار علمی از جمله جعل دادهها (دادهسازی)، تحریف دادهها، دستکاری تصاویر و سرقت ادبی دارد. در صورتی که در طول فرآیند داوری همتا یا پس از انتشار اثر، ظن یا شائبهای در خصوص جعل یا تحریف دادهها پدید آید، سردبیر موضوع را مستقیماً و بر اساس رهنمودها و فلوچارتهای کمیته اخلاق نشر پیگیری و بررسی خواهد کرد. این روند مشتمل بر اطلاعرسانی به نویسنده مسئول، مطالبه مستندات و دادههای خام اولیه پژوهش، و در صورت اقتضا مکاتبه با دانشگاه یا مؤسسه متبوع نویسندگان است. در صورت اثبات تخلف، مقاله در حال داوری بلافاصله رد خواهد شد و چنانچه منتشر شده باشد، مشمول سلب اعتبار گردیده و همراه با انتشار رسمی اعلامیه سلب اعتبار اعلام عمومی خواهد شد.
فرآیند شناسایی و رسیدگی به
اتهامات مربوط به تخلفات پژوهشی |
- سردبیر متعهد به شناسایی و پیشگیری از انتشار مقالاتی است که در آنها هرگونه سوءرفتار پژوهشی - از جمله سرقت ادبی، دستکاری ارجاعات و استنادات، و جعل یا تحریف دادهها - رخ داده باشد.
- در صورت بروز ظن به تخلف، گام نخست سردبیر ارائه مستندات به دفتر نشریه و تنظیم نامهای غیراتهامی خطاب به نویسنده مسئول جهت درخواست توضیحات است. چنانچه پاسخ نویسنده غیرقابل قبول بوده و بیانگر نقض جدی موازین اخلاقی باشد، موضوع از طریق دفتر نشریه به «کمیته نشر» ارجاع داده میشود. این کمیته با بررسی ابعاد و شدت تخلف، در خصوص اعمال ممنوعیت و مسدودسازی ارسال مقالات آتی توسط نویسنده(گان) تصمیمگیری خواهد کرد.
- در موارد تخلفات کماهمیتتر، سردبیر با نظر کمیته نشر، نامهای اخطارآمیز به نویسنده ارسال کرده و سیاستهای نشر مجله را یادآور میشود. چنانچه مقاله پیشتر به چاپ رسیده باشد، سردبیر نویسنده را ملزم به انتشار اطلاعیه اصلاحی رسمی در نشریه به منظور اصلاح سوابق علمی خواهد نمود.
- در تمام موارد، ابلاغیه رسمی به نویسنده مسئول ارسال شده و کلیه آثارِ در حال داوری متعلق به نویسنده خاطی یا همنویسندگان وی در نشریه پژوهشنامه حقوق اسلامی بلافاصله رد خواهد شد. همچنین، نویسندگانی که تخلف آنان محرز گردد، از عضویت در هیئت تحریریه نشریه یا داوری مقالات محروم خواهند شد.
- نشریه حق اتخاذ اقدامات مقتضیِ تکمیلی را برای خود محفوظ میدارد. در موارد حاد تقلب که به سلب اعتبار مقاله منجر شود، اعلامیه رسمی سلب اعتبار در نشریه منتشر شده و به نسخه برخط مقاله پیوند داده میشود؛ همچنین مقاله مذکور با درج نشان دائمی «سلب اعتبار شده» همراه با تاریخ ابطال، مشخص خواهد شد.
- جعل و تحریف دادهها: جعل دادهها (دادهسازی) زمانی رخ میدهد که پژوهشگر دادهها یا نتایجی را بدون انجام مطالعه واقعی خلق کند. تحریف دادهها شامل دستکاری مصالح و فرآیندهای پژوهشی، تغییر، حذف یا ارائه نتایج تحقیق به شیوهای فریبنده و گمراهکننده است.
- انتشار تکراری و همپوشان: این تخلف زمانی رخ میدهد که دو یا چند مقاله بدون ارجاع متقابل و شفاف، فرضیات، دادهها، مباحث اصلی و نتایج یکسانی را منتشر کنند.
- تقلب در ارجاعات و استنادات: افزودن بیش از حد ارجاعات به مقالاتی که تأثیری در ارتقای محتوای علمی اثر نداشته و صرفاً به منظور افزایش استنادات به یک نویسنده، گروهی از پژوهشگران یا نشریهای خاص انجام شود، سوءرفتار علمی به شمار میرود.
- ارسال همزمان: ارسال همزمان یک مقاله به چند نشریه، یا ارسال مقالهای که بخشهای قابل توجهی از آن هماکنون در نشریه دیگری - به هر زبانی - تحت داوری است، ممنوع میباشد.
- انتشار چندپاره یا Salami Slicing: تقسیم ناموجه و مصنوعی دستاوردهای حاصل از یک پژوهش واحد به چندین مقاله مجزا، که غالباً با هدف ارتقای ساختگی رزومه علمی صورت میگیرد، تخلف محسوب میشود.
- سوءرفتار در نویسندگی و مشارکت غیرواقعی: تمامی اشخاصی که نام آنان در مقاله درج شده است باید طبق معیارهای COPE مشارکت مؤثری در کار داشته باشند. درج نام افرادی که مشارکتی نداشتهاند (نویسندگی هدیهای یا مهمان) و یا حذف نام پژوهشگرانی که مشارکت واقعی داشتهاند (نویسندگی پنهان یا شبح)، تخلف آشکار است. همچنین شایسته است از تمامی اشخاصی که در پیشبرد پژوهش یاری رساندهاند اما شرایط نویسندگی را احراز نکردهاند، به عنوان قدردانی یاد شود.
- سرقت علمی و ادبی: استفاده از ایدهها، دادهها، واژگان یا ساختار آثار دیگران بدون ارجاع شفاف و مناسب، سرقت علمی است. این امر حتی شامل کپیبرداری از آثار پیشین خود بدون ارجاعدهی مناسب (سرقت علمی از خود یا بازیافت متن) نیز میشود. پژوهشنامه حقوق اسلامی با قاطعیت کامل با سرقت علمی برخورد مینماید. تمامی مقالات واصله از طریق سامانههای مشابهتیاب بررسی میشوند و احراز سرقت علمی در هر مرحله، موجب رد فوری مقاله یا سلب اعتبار رسمی از آن پس از چاپ خواهد شد. نشریه حق اطلاعرسانی موضوع به مؤسسه متبوع نویسندگان خاطی را برای خود محفوظ میدارد.
- اعتراض به رویه عمومی نشریه: چنانچه پژوهشگران ارجمند به رویهها، فرآیندها یا خدمات اداری و اجرایی پژوهشنامه حقوق اسلامی اعتراضی داشته باشند، میتوانند مراتب را از طریق رایانامه رسمی نشریه ارسال نمایند. این شکایات بر اساس دستورالعملهای COPE و ضوابط حاکم، به صورت بیطرفانه بررسی شده و نتیجه به اطلاع متقاضی خواهد رسید.
- اعتراض به مقالات منتشره: پس از وصول اعتراض مستند در خصوص اصالت یا مبانی علمی مقالات منتشرشده به رایانامه نشریه، موضوع جهت بررسی ماهوی به سردبیر ارجاع داده میشود. سردبیر پس از ارزیابی اولیه، موضوع را با نویسنده مسئول و در صورت لزوم با اعضای هیئت تحریریه در میان گذاشته و تصمیم قطعی منحصراً توسط سردبیر و منطبق بر فلوچارتهای COPE اتخاذ و ابلاغ خواهد شد.
- اعتراض به داوری مقالات (فرآیند تجدیدنظر): سردبیر اختیار کامل دارد مقالاتی را که فاقد استانداردهای علمی، شکلی یا خارج از قلمرو موضوعی نشریه تشخیص میدهد، در مرحله ارزیابی اولیه (Desk Reject) رد نماید؛ این قبیل تصمیمات سردبیر قطعی بوده و مشمول فرآیند اعتراض و تجدیدنظر نخواهد بود. چنانچه مقالهای پس از طی فرآیند داوری رد شده باشد و نویسندگان بر این پندار باشند که تصمیم اتخاذشده ناشی از خطای ماهوی یا سوءبرداشت علمی بوده است، میتوانند ظرف مدت مشخص با ارسال دفاعیه مستند، علمی و بندبهبند به سردبیر، تقاضای تجدیدنظر نمایند. سردبیر پس از بازبینی نظرات داوران و مستندات ارائهشده توسط نویسندگان - و در صورت اقتضا با استعلام از داور یا اعضای هیئت تحریریه - تصمیم نهایی و قطعی را اتخاذ خواهد کرد.
- اعتراض به اقدامات اصلاحی پس از انتشار: در صورتی که گزارش یا ادعایی پیرامون تخلف در یک مقاله منتشرشده واصل گردد، سردبیر بر پایه راهنماهای منتشرشده توسط کمیته اخلاق نشر (COPE) و پس از مشورت با اعضای هیئت تحریریه، در خصوص لزوم انتشار اصلاحیه، پوزشنامه یا سلب اعتبار تصمیمگیری خواهد کرد. نشریه به منظور صیانت از سلامت و صحت سوابق علمی، حق اجرای هرگونه اقدام اصلاحی مقتضی را برای خود محفوظ میدارد.
