پژوهش‌نامه حقوق اسلامی

پژوهش‌نامه حقوق اسلامی

اهداف و چشم‌انداز

 

پژوهش‌نامه حقوق اسلامی بر تمامی شاخه‌های دانش حقوق، در تعامل با حقوق اسلامی تمرکز دارد و هدف آن ترویج درکی صحیح از دانش اصیل حقوق اسلامی، هم در عرصه تئوری و هم در عرصه اجراست؛ عرصه اول، متمرکز بر شیوه مبنایی و نظری در تعامل فلسفه، فقه اسلامی و حقوق مدرن با یکدیگر است. پژوهش‌های ناظر بر این حوزه، با تأکید بر نظریه‌های مبنایی حقوق اسلامی سعی در واکاوی و ارائه نظریات بدیع در دانش حقوق دارد. پژوهش‌های ناظر بر عرصه دوم، می‌کوشد از چالش‌ها و مسائل حقوقی در عرصه اجراء، با نگاهی مبتنی بر نیازها و مسائل کشورهای اسلامی گره‌گشایی کند.





  • دامنه موضوعی پژوهش‌نامه، علاوه بر حقوق اسلامی کهن، گستره موضوعی وسیعی را در بر می‌گیرد، از جمله:

    1.  فقه اسلامی و اصول آن

      • مطالعات ژرف در فقه اسلامی، اصول فقه، و بررسی مقارن آراء و مذاهب گوناگون فقهی.
      • توسعه پژوهش‌های فقه مضاف در تعامل با حوزه‌های معاصر حقوق، به‌ویژه فقه مضاف معاملات، فقه مضاف حکومتی و فقه مضاف جزایی.
      • تاریخ و فلسفه حقوق اسلامی.
      • مطالعات میان‌رشته‌ای در حقوق اسلامی با شاخه‌های گوناگون علوم انسانی.
    2. تقنین و حکمرانی
      • فرایند تحول فقه از «فتوا» به «قوانین موضوعه»، مشتمل بر چالش‌های قانون‌گذاری مدرن.
      • تلاقی حقوق اسلامی با مفهوم و الزامات حاکمیت قانون.
      • تحولات حقوقی در جهان اسلام و نهادهای حکمرانی.
    3.  حقوق موضوعه
      • تعامل حقوق اسلامی با شاخه‌های بنیادین دانش حقوق، از جمله حقوق خصوصی، حقوق کیفری و حقوق عمومی.
      • حقوق بین‌الملل عمومی، حقوق بین‌الملل خصوصی و تعارض قوانین در قلمرو نظام‌های حقوقی کشورهای اسلامی.
      • کاربست فقه اسلامی در چارچوب‌های مقررات‌گذاری نوین.
    4. تکثرگرایی حقوقی و دامنه شمول فراملی
      • نحوه اعمال و انطباق احکام اسلامی در کشورهای با اکثریت مسلمان، جوامع دارای اقلیت مسلمان و نظام‌های حقوقی سکولار.
      • شناسایی جایگاه اقلیت‌های دینی و جوامع غیرمسلمان در چارچوب نظام‌های حقوقی اسلامی.
    5. حقوق تطبیقی
      • مطالعات تطبیقی میان نظام‌های حقوقی اسلامی و دیگر نظام‌های بزرگ حقوقی جهان.
      • مبانی نظری و سازوکارهای اجرایی پیوند حقوقی، انتقال و اقتباس حقوقی به جهان اسلام و بالعکس.
      • اثرگذاری و اثرپذیری متقابل هنجاری و تاریخی میان اندیشه حقوقی غرب و حقوق اسلامی.
    6. چالش‌های حقوقی معاصر
      • رویکردهای نوین به فقه و حقوق اسلامی، همراه با واکاوی مناقشات و مباحثات نوپدید فقهی.
      • واکاوی و گره‌گشایی از چالش‌های حقوقی ماهوی و ساختاری کشورهای اسلامی، از جمله جمهوری اسلامی ایران.