پژوهش‌نامه حقوق اسلامی

پژوهش‌نامه حقوق اسلامی

اهانت به اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی در حقوق کیفری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.‌‌
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.
چکیده
ماده 499 مکرر قانون مجازات اسلامی (الحاقی 1399)، نقطه عطفی در حقوق کیفری ایران محسوب می‌شود که برای نخستین بار، به صورت مستقل به جرم‌انگاری هتک حرمت اقوام، مذاهب و ادیان پرداخته است. این ماده با تصریح بر مجرمانه‌بودن توهین به قومیت‌های ایرانی، ادیان الهی و مذاهب اسلامی به‌رسمیت شناخته شده در قانون اساسی، این رفتارها را در زمره جرایم علیه امنیت ملی قرار داده که حاکی از اراده جدی قانون‌گذار در حمایت از وحدت ملی و مقابله سخت با رفتارهای مغایر با آن است. تحلیل ساختار حقوقی این ماده نشان می‌دهد که قانون‌گذار با طراحی نظامی مستقل و منحصر به فرد، ارکان و عناصر تشکیل‌دهنده این جرم را به‌گونه‌ای ترسیم کرده که از جرم توهین ساده مندرج در مواد عمومی قانون مجازات اسلامی، و نیز از جرایم نفرت‌مدار (Hate Crimes) در نظام‌های حقوقی غربی، تفاوت‌های ماهوی قابل توجهی دارد. این پژوهش که با روش توصیفی تحلیلی و با مراجعه به منابع معتبر حقوق کیفری و نیز مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان سامان یافته، به بررسی تفصیلی ابعاد جرم‌انگاری موضوع ماده صدرالذکر پرداخته و مؤلفه‌های اصلی این جرم را به‌تفصیل واکاوی کرده، و به تحلیل چالش‌های تفسیری ناشی از ابهامات موجود در متن ماده و رویه قضایی پرداخته است. پیش‌بینی هم‌زمان دو عنوان مجرمانه مقید به نتیجه و غیر مقید به نتیجه در این ماده، ضرورت وجود قصد خاصِ ایجاد خشونت یا تنش در جامعه در مرتکبان این جرم، و در عین حال، عدم موضوعیت انگیزه مرتکب برای تحقق این جرم (بر خلاف جرایم نفرت‌مدار)، از جمله مهم‌ترین نتایج تحلیلی به‌دست‌آمده در این پژوهش است. یافته‌های این تحقیق می‌تواند در فهم ابعاد مختلف این جرم و تفسیر صحیح از مفاد آن مبتنی بر مراد قانون‌گذار و بالمآل، بهره‌برداری دقیق‌تر از آن در رویه قضایی مفید واقع شود.
واژگان کلیدی
موضوعات

عنوان مقاله English

Insulting Persian Ethnicities and Religious Minorities in Iranian Criminal Law

نویسندگان English

Ali Namdari Dehghadi 1
Kazem Koohi Esfahani 2
1 LLM in Criminal Law and Criminology, Faculty of Islamic Studies and Law, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Islamic Studies and Law, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
چکیده English

 ‌Context & Objective: The inclusion of Article 499-bis in the Islamic Penal Code of Iran, added in 2020, marks a significant development in Iranian criminal law. This provision criminalizes insulting Iranian ethnicities, divine religions, and Islamic sects recognized by the Iranian Constitution, categorizing such actions as offenses against national security. This legal framework aims to bolster national unity and prevent actions that could harm it. The purpose of this research is to critically analyze the criminalization of such insults, with a focus on the unique legal structure introduced by this article. The primary research question is to explore the differences between this new provision and similar offenses in the Iranian Penal Code as well as Western hate crime laws.
 ‌Method & Approach: This research employs a doctrinal method and an inductive approach, relying on a wide range of authoritative criminal law sources. The study also incorporates detailed records from the Iranian Parliament (Majlis) and the Guardian Council to provide a comprehensive examination of the article’s legal context. The analysis delves into the key components of the criminal offense defined in this article, examining the interpretive challenges and ambiguities present in the text and the judicial practices surrounding its implementation.
 ‌Findings: The research reveals that Article 499-bis establishes two distinct criminal categories—those "result-oriented" and "not result-oriented." It also highlights that the law requires a specific intent to create societal violence or tension in the perpetrators, distinguishing it from hate crimes, where the motive is central. Additionally, the study points out the lack of relevance of the perpetrator's motive in the commission of this crime, contrasting it with the approach in hate crime legislation. These findings underscore the unique legal framework established by this provision and its implications for the Iranian criminal justice system.
 ‌Conclusion: The study concludes that the analysis of Article 499-bis provides valuable insights into the criminalization of insulting ethnicities and religious minorities in Iran. It offers a clearer understanding of the Iranian legislator's intent and the structural elements that differentiate this crime from other legal frameworks, such as hate crimes. These findings have significant implications for interpreting the law in judicial practice and for comparative legal studies, potentially contributing to a more precise application of the law and fostering a deeper understanding of its broader social and legal impacts.

واژگان کلیدی English

Insult Offense
Hate Crimes
Islamic Sects
Divine Religions
Persian Ethnicities
  1. آقایی‌نیا، حسین (1392). جرائم علیه اشخاص (شخصیت معنوی). تهران: میزان.
  2. احمدی، حسین (۱۳۹۶). تعریف و ماهیت جرائم امنیتی. شیراز: نوید.
  3. اردبیلی، محمدعلی (1398). حقوق جزای عمومی (جلد 1). تهران: میزان.
  4. اسلامی، سیدمحمدهادی (1397). اصول و فنون قانون‌گذاری. تهران: جنگل.
  5. جعفری، علی (۱۳۹۸). جرائم امنیتی و چالش‌های حقوقی. تهران: دادگستر.
  6. حاجی ‌ده‌آبادی، احمد (1390). استناد و نقش آن در شرکت در جرم. مجله تحقیقات حقوقی، شماره 53، صص. 107-146.
  7. زیدان، عبدالکریم (1420ق). الموجز فی اصول‌الفقه. بیروت: مؤسسه الرسالة.
  8. سامری، محسن (1393). توهین و افترا در نظم حقوقی کنونی. ماهنامه دادرسی، شماره 103، صص. 42-46.
  9. سودمندی، عبدالمجید و مستقیمی قمی، بهرام (1390). سخنان نفرت‌زا در نظام بین‌المللی حقوق بشر. نشریه پژوهش‌های حقوق تطبیقی، شماره 2، صص. 21-42.
  10. شریفی، محمد (۱۴۰۱). دشواری‌های کشف و اثبات جرائم امنیتی. تهران: میزان.
  11. صانعی، پرویز (1398). حقوق جزای عمومی. تهران: مجد.
  12. صدر، محمدباقر (1405ق). اصول‌الفقه. چاپ 1. نجف: دارالصدر.
  13. صدری ارحامی، محمد (1398). جرائم نوظهور علیه امنیت ملی (قتل هدفمند، بیوتروریسم و جرائم سایبری). تهران: دانشگاه امام‌حسین (علیه‌السلام).
  14. صفاری، علی (۱۳۹۵). عناصر عمومی جرم. تهران: جنگل.
  15. صفاری، علی (۱۳۹۸). آیین دادرسی کیفری در جرائم امنیتی. تهران: خرسندی.
  16. علی‌آبادی، عبدالحسین (1392). حقوق جنایی (جلد 2). تهران: فردوس.
  17. غلامی، علی (1402). حقوق جزای عمومی در جمهوری اسلامی ایران (جلد 1). تهران: میزان.
  18. فخر، حسین و صادقی، سالار (1395). قوانین جرائم ناشی از نفرت (راهنمای عملی). تهران: مجد.
  19. فروتن، مصطفی (1397). فاعل جرم در حقوق کیفری ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و انگلستان. تهران: خرسندی.
  20. گلدوزیان، ایرج (1398). حقوق جزای عمومی. تهران: دانشگاه تهران.
  21. محمدی، حسن (۱۴۰۰). امنیت ملی و جرائم سازمان‌یافته. قم: پژوهشگاه علوم اسلامی.
  22. مشروح مذاکرات اعضای شورای محترم نگهبان قانون اساسی (5/9/1399).
  23. مظفر، محمدرضا (1375ق). اصول‌الفقه. قم: دارالفکر.
  24. منصورآبادی، عباس (1400). مفهوم و مصادیق مأموران به خدمات عمومی؛ «نقد رأی وحدت رویه شماره ۷۹۸». مجله پژوهش‌های نوین حقوق اداری، شماره 9، صص. 65-88. doi: 10.22034/mral.2021.526428.1131
  25. منصوری، سیدمهدی و صادقیان، حمیدرضا (1400). مبانی و اصول حاکم بر تفسیر قضایی جرائم اقتصادی در حقوق کیفری ایران. فصلنامه علمی جامعه‌شناسی سیاسی ایران، شماره 4، صص. 2951-2973. doi: 10.30510/psi.2023.383696.4255
  26. میرمحمدصادقی، حسین (1396). جرائم علیه اشخاص (جلد 1). تهران: میزان.
  27. میرمحمدصادقی، حسین (1399). حقوق جزای عمومی (جلد 1). تهران: دادگستر.
  28. الهی‌منش، محمدرضا و مرادی، محسن (1398). جرائم علیه شخصیت معنوی اشخاص. تهران: مجد.
  29. Chakraborti, Neil, & Garland, Jon. (2009). Hate crime: Impact, causes and responses. London: SAGE.
  30. Corlett, J. A., & Francescotti, R. (2002). Foundations of a theory of hate speech. The Wayne Law Review, 48.
  31. Hudson, David L. (2009). Hate crimes. Infobase Publishing.
  32. Jacobs, James B., & Potter, Kimberly. (1998). Hate crimes: Criminal law and identity politics. New York: Oxford University Press.
  33. Shaw, Margaret, & Barchechat, Oliver. (2002). Preventing hate crimes: International strategies and practice. International Centre for the Prevention of Crime.

  • دریافت 03 اردیبهشت 1404
  • پذیرش 12 خرداد 1404